ofis mimarisi

SOC (Sense Of Coherence) ve Ofis Mimarisi

Ofis mimarisini genellikle estetik ve fonksiyonel yönlerden ele alıyoruz. Ancak yapılan çalışmalar, mekan tasarımının insan sağlığı üzerinde de büyük bir etkisi olduğunu gösteriyor. 2021 yılında Environmental Research And Public Health dergisinde yayınlanan bir makaleye göre bu iki olgu arasında kuvvetli bir bağlantı bulunuyor.

Sense of Coherence (SOC) Nedir?

Sense of Coherence (SOC), Antonovsky tarafından geliştirilen bir kavramdır ve insanların stresli durumlarla başa çıkma yeteneğini ifade eder. SOC, üç temel bileşenden oluşur:

  1. Anlaşılırlık (Comprehensibility): Sorunların doğasını anlama ve çözme yeteneği.
  2. Yönetilebilirlik (Manageability): Karşılaşılan zorluklarla başa çıkma ve gerekli kaynaklara erişim sağlama yeteneği.
  3. Anlamlılık (Meaningfulness): Karşılaşılan zorlukları anlamlı bir bağlamda değerlendirme ve onlarla başa çıkma motivasyonu.

Bu kavram, bireylerin stresle başa çıkma becerilerini ve genel sağlık durumlarını etkileyen önemli bir faktördür.

Makale Ne Anlatıyor?

Makale, esnek iş alanı tasarımının çalışanların sağlığı ve iş tatmini üzerindeki etkilerini inceliyor. Esnek iş alanı kavramları, faaliyet temelli ve karma alanlar gibi, çalışma biçimlerini desteklemeyi amaçlıyor. Araştırmalar, mimari özelliklerin, çalışanların iş yerindeki deneyimlerini ve sağlıklarını nasıl etkilediğini gösteriyor.

Ofis Sağlığının Temel Kavramları

Ofis mimarisinde dikkate alınması gereken başlıca kavramlar şunlar:

Anlaşılırlık

İş yerinde anlaşılırlık, çevrenin yapılandırılmış, öngörülebilir ve açıklanabilir özelliklerini ifade eder.

Yön Bulma

Yön bulma, çevrenin kolaylıkla yönlendirme yapılmasını kolaylaştıran veya engelleyen özelliklerini içerir.

Alanın İşlevini Anlama

Alanın işlevini anlama, bir alanın işlevini ileten çevresel özellikleri ifade eder.

Davranış Kuralları

Davranış kuralları, fiziksel çevrede beklenen davranışları belirten çevresel özellikler ve/veya çalışanlar ile kuruluşlar arasındaki anlaşmalardır.

Bilgi Paylaşımı

Bilgi paylaşımı, yer değiştirme ve/veya ofis bakımıyla ilgili pratik bilgilerin açıkça iletilmesi ile ilgili çevresel özellikler ve kurumsal prosedürlerdir.

İdare Edilebilirlik

Ofis mimarisindeki idare edilebilirlik, çevrenin meydan okumalarla başa çıkabilmek için gerekli kaynaklara erişim ve kontrolü sağlayan özellikleri ifade eder.

Çevrenin Kontrolü

Çevrenin kontrolü, algılanan uyarıcılar üzerinde kontrol sağlamayı kolaylaştıran veya engelleyen ofis özelliklerini içerir.

Kaynaklara Erişim

Kaynaklara erişim ofis mimarisi için önemli bir unsurdur. İş yerinde tercih edilen/gereken teknik ekipman, mobilya ve depolama alanına erişimi kolaylaştıran veya engelleyen çevresel özelliklerdir.

Katılım ve Katılım

Katılım ve katılım, bina kullanıcıları arasında katılımı kolaylaştıran veya engelleyen değişim süreçlerini ifade eder.

Yaşam Yönetimi

Yaşam yönetimi, çalışanların iş ve yaşam dengesini sağlamada yardımcı olan olanakları ifade eder.

Anlamlılık

İş yeri ortamındaki anlamlılık, çevrede anlamlar uyandıran özellikleri ifade eder.

Doğa Referansları

Doğa referansları, doğal çevrenin unsurlarına erişimi sağlayan özellikleri ifade eder.

Sosyal Bağlantılar ve Destek

Sosyal bağlantılar ve destek, sosyal etkileşimleri kolaylaştıran veya engelleyen ve topluluk hissini ifade eden çevresel özellikleri ifade eder.

Kişiselleştirme ve Sahiplik Hissi

Kişiselleştirme ve sahiplik hissi, kimlik ifadesi yoluyla alana anlam katmayı kolaylaştıran veya engelleyen çevresel özellikleri ifade eder.

Ofis Mimarisinin Çalışan Sağlığı Üzerindeki Etkisi

Bulgular, ofis ortamının potansiyelinin çalışanlar tarafından tam olarak algılanmadığını gösterdi. Ayrıca, çalışanların ofis ortamını nasıl benimsediği tasarımcılar tarafından planlanmamıştı. Araştırma, Sense of Coherence (SOC) bileşenleri arasındaki ilişkilere dikkat çekti.

Anlaşılırlık ve Yönetilebilirlik İlişkisi

Davranış kurallarının eksikliği, mevcut olanaklar hakkında bilgi eksikliği ve tesis yönetimi/bakımı nedeniyle ofis anlaşılırlığının düşük seviyeleri sonucunda yönetilebilirlik ve anlamlılığın azalması gibi faktörler, ofis ortamının algılanmasını olumsuz etkiledi. Kişiselleştirmenin engellenmesi ve ardından çalışanlar için bir karmaşa hissi, anlaşılırlığı ve anlamlılığı sınırladı.

Anlamlılık ve İş Arkadaşlarıyla Etkileşim

Anlamlı olarak algılanan meslektaşlara kolay erişim, daha fazla dikkat dağıtıcıya neden oldu ve yönetilebilirliği azalttı. Araştırma, mekansal şeffaflığın ve açıklığın bazı çalışanlar arasında izolasyon hislerini engellemediğini ve daha fazla etkileşimin her zaman SOC için daha iyi olmadığını belirtti. Bu bulgu, organizasyonların ofis ortamı tarafından en çok desteklenmesi gereken SOC bileşenlerini önceliklendirmesi gerekebileceğini ima etmektedir. Ayrıca, vaka özelindeki tasarım unsurlarının sağlıklı ofis tasarımını incelemekte ve kavramlaştırmada daha merkezi bir rol oynaması gerektiğini ve tasarım çözümlerinin kullanım aşamasında sürekli olarak değiştirilmesi gerektiğini, bu süreçte çalışan katılımının sağlanması gerektiğini önermektedir.

Projeniz için detaylı
bilgi almak için formu doldurun